Μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα από 14 διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και το BBC, αποκαλύπτει μια υπόθεση που έχει προκαλέσει σοκ σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ένας δότης σπέρματος, ο οποίος εν αγνοία του έφερε σπάνια γενετική μετάλλαξη που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο καρκίνου, φαίνεται ότι έχει «γεννήσει» τουλάχιστον 197 παιδιά σε διάφορες χώρες. ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Μερικά από τα παιδιά έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους, ενώ σύμφωνα με τους ειδικούς μόνο ένα μικρό ποσοστό όσων κληρονόμησαν τη μετάλλαξη δεν θα αναπτύξει καρκίνο στη διάρκεια της ζωής του.
Η μετάλλαξη στο γονίδιο TP53 και το σύνδρομο Li-Fraumeni
Ο ανώνυμος δότης —που πλήρωνόταν ως φοιτητής και ξεκίνησε να δίνει σπέρμα το 2005— είχε περάσει τους κλασικούς ελέγχους, ωστόσο το DNA σε μέρος των κυττάρων του είχε μεταλλαχθεί πριν ακόμη γεννηθεί.
Η μετάλλαξη στο γονίδιο TP53, το οποίο προστατεύει τα κύτταρα από το να γίνουν καρκινικά, βρισκόταν σε έως και 20% των σπερματοζωαρίων του.
Τα παιδιά που προήλθαν από το συγκεκριμένο σπέρμα έχουν τη μετάλλαξη σε όλα τα κύτταρα του σώματός τους, οδηγώντας στη διάγνωση του πολύ σοβαρού συνδρόμου Li-Fraumeni, που συνοδεύεται από πιθανότητα έως 90% εμφάνισης καρκίνου, συχνά σε παιδική ηλικία.
Η τραγική αποκάλυψη
Η υπόθεση άρχισε να αποκαλύπτεται όταν γιατροί που εξέταζαν παιδιά με καρκίνους συνδεδεμένους με το σύνδρομο παρατήρησαν ανησυχητικά μοτίβα και απευθύνθηκαν στην Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Γενετικής.
Από τα 67 παιδιά που ήταν αρχικά γνωστά, τα 23 είχαν τη μετάλλαξη και 10 είχαν ήδη εμφανίσει καρκίνο. Η ευρύτερη έρευνα, όμως, ανέβασε τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν από τον συγκεκριμένο δότη στα 197, ενώ ο αριθμός αυτός ίσως δεν είναι ο τελικός.
«Έχουμε παιδιά που έχουν ήδη αναπτύξει δύο διαφορετικούς καρκίνους και κάποια έχουν πεθάνει σε πολύ μικρή ηλικία» δήλωσε ο καρκινικός γενετιστής Έντουιν Κάσπερ από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ρουέν.
Η στάση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Σπέρματος
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος της Δανίας, που διέθεσε το σπέρμα σε κλινικές γονιμότητας σε όλη την Ευρώπη, εξέφρασε «βαθιά συμπάθεια» στις οικογένειες και παραδέχτηκε ότι το υλικό χρησιμοποιήθηκε για τη γέννηση υπερβολικά πολλών παιδιών σε ορισμένες χώρες.
Υποστηρίζει, όμως, ότι η συγκεκριμένη μετάλλαξη δεν μπορεί να ανιχνευθεί σε προληπτικό γενετικό έλεγχο και ότι ο δότης αποκλείστηκε αμέσως μόλις έγινε γνωστό το πρόβλημα.
Η προσωπική ιστορία της «Σελίν»
Το BBC παρουσιάζει και την ιστορία της «Σελίν», μιας ανύπαντρης μητέρας στη Γαλλία, της οποίας η κόρη —14 ετών σήμερα— έχει κληρονομήσει τη μετάλλαξη. Η γυναίκα ενημερώθηκε με τηλεφώνημα από την κλινική που είχε χρησιμοποιήσει στο Βέλγιο.
«Δεν έχω καμία κακία προς τον δότη», λέει, «αλλά θεωρώ απαράδεκτο ότι μου έδωσαν σπέρμα που δεν ήταν ασφαλές».
Με φόβο αλλά και αποφασιστικότητα περιγράφει το μέλλον:
«Δεν ξέρουμε πότε και πόσοι καρκίνοι μπορεί να εμφανιστούν. Όταν συμβεί, θα παλέψουμε. Αν χρειαστεί πολλές φορές, θα παλέψουμε πολλές φορές».
