Περίπου 1 στους 100 ανθρώπους φέρεται να πληροί τα κριτήρια ψυχοπαθητικής προσωπικότητας, τα σημάδια συχνά περνούν απαρατήρητα.
Ο εγκληματολόγος, David Wilson, εξηγεί τον έλεγχο που μπορεί να αποκαλύψει τέτοιες τάσεις σύμφωνα με την λίστα του Hare, όπως ονομάστηκαν οι 22 ερωτήσεις που σου φανερώνουν εάν το προφίλ σου γέρνει πως την ψυχοπαθητική προσωπικότητα.
Πότε θεωρείται κάποιος ψυχοπαθής
Παρότι οι ειδικοί εκτιμούν ότι περίπου το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού θα μπορούσε να ενταχθεί στο φάσμα της ψυχοπάθειας, ο εντοπισμός τέτοιων χαρακτηριστικών παραμένει δύσκολος, ακόμη και για ανθρώπους που γνωρίζουν καλά το άτομο.
Ο Βρετανός εγκληματολόγος David Wilson, μιλώντας στο LADbible, αναφέρθηκε στη γνωστή λίστα Hare, ένα εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται διεθνώς από επαγγελματίες ψυχικής υγείας για την ανίχνευση ψυχοπαθητικών ή αντικοινωνικών τάσεων.
Με εμπειρία 30 και πλέον ετών σε συνεντεύξεις και προφίλ δραστών βίαιων εγκλημάτων, ο Wilson επισημαίνει ότι οι άνθρωποι με υψηλή βαθμολογία στα συγκεκριμένα κριτήρια δεν παρουσιάζουν πάντα εμφανή σημάδια: «Αν είχαν κέρατα ή ουρά, θα ήταν εύκολο να τους αναγνωρίσεις», σχολιάζει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι έχει γνωρίσει τόσο άτομα με ιστορικό ακραίας βίας όσο και άλλα εντελώς μη βίαια, που παρ’ όλα αυτά θα κατέγραφαν υψηλές τιμές στη λίστα.
Πώς δημιουργήθηκε η λίστα
Το εργαλείο αναπτύχθηκε τη δεκαετία του ’70 από τον Καναδό ψυχολόγο Robert D. Hare. Αρχικά περιλάμβανε 22 ερωτήματα, τα οποία στη σύγχρονη εκδοχή του έχουν αναδιαμορφωθεί και περιοριστεί σε 20, διατηρώντας όμως τον ίδιο σκοπό: να βοηθήσουν ειδικούς να εκτιμήσουν χαρακτηριστικά όπως έλλειψη ενσυναίσθησης, χειριστική συμπεριφορά, επιφανειακή γοητεία και αντικοινωνικά μοτίβα.
Η αξιολόγηση είναι απλή: 0-2 (0: δεν ισχύει, 1: ισχύει κάπως και 2: ισχύει σίγουρα). Η συνολική βαθμολόγια είναι από 0-40 και η εκτίμηση πρέπει να γίνεται μόνο από τον ειδικό.
Οι 22 ερωτήσεις της λίστας
- Είσαι επιπόλαιος/η ή επιδεικνύεις επιφανειακή γοητεία;
- Έχετε προηγούμενη διάγνωση ψυχοπαθούς (ή παρόμοιας πάθησης);
- Είστε εγωκεντρικός/ή ή έχετε μια μεγαλοπρεπή αίσθηση αυτοεκτίμησης;
- Είστε επιρρεπείς στην πλήξη / έχετε χαμηλή ανοχή στην απογοήτευση;
- Συμμετέχετε σε παθολογικά ψεύδη και εξαπάτηση;
- Κάνεις απάτη ή έλλειψη ειλικρίνειας;
- Έχετε έλλειψη τύψεων ή ενοχής;
- Έχετε έλλειψη συναισθηματικής ευαισθησίας και βάθους;
- Αδιάφορος/η / έλλειψη ενσυναίσθησης
- Ακολουθείτε έναν παρασιτικό τρόπο ζωής;
- Ευερεθιστότητα / κακός έλεγχος συμπεριφοράς
- Έχετε άτακτες σεξουαλικές σχέσεις;
- Παρουσιάσατε προβλήματα συμπεριφοράς από νωρίς;
- Σας λείπουν ρεαλιστικά, μακροπρόθεσμα σχέδια;
- Είσαι παρορμητικός/ή;
Πότε θεωρείται πιθανό κάποιος να εμφανίζει ψυχοπαθητικά στοιχεία;
Το University of Toronto αναφέρει ότι ο μέσος άνθρωπος συγκεντρώνει περίπου 5–6 βαθμούς στο συγκεκριμένο εργαλείο.
Σκορ πάνω από 25–30 θεωρούνται ενδεικτικά αυξημένης πιθανότητας για ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά — κάτι που, όπως τονίζει ο Wilson, δεν συνδέεται απαραίτητα με βία. Συχνά σχετίζεται με δυσκολία στην κατανόηση ή τήρηση ηθικών κανόνων, ενώ μπορεί να μην περιλαμβάνει καμία εγκληματική συμπεριφορά.
